Tarihte ilk savaş uçağını Çılgın Türkler düşürdü

25 EKİM 1911

İtalyan pilot Yüzbaşı Ricardo Moizo uçağının penceresinden aşağı uzayıp giden çöle baktı. Trablus’un güneyindeki Ayn Zara bölgesindeydi. Ekim ayının son günleri olmasına karşın hava sıcaktı. Heyecanlıydı. Demin fazla yeni olan keşif uçuşlarından birini yapıyordu. Osmanlı askerlerini gözleyecek, konumlarını harita üstünde işaretleyerek istihbarat birimlerine iletecekti. El Aziziye’ye semalarına geldiğinde bir defa daha aşağılara içten baktı. Bu kere dürbününden de yardım alarak kümelenmiş askerleri, çadırları ve tabyaları inceledi.

Kuyruk kısmında ‘Kaptan Moizo’ yazar uçağının burnunu aşağı içten indirdi. İrtifasını azaltırken yerdeki cisimleri daha yakından görmeye çalıştı.
Aşağıda konuşlu Osmanlı askerleri uçağın sesini duymuş komutanlarının öncülüğünde hazırlığa başlamışlardı. Tek bir askerin ateş edip isabet kaydetmesi epeyce güçtü. Askerler bir araya geldiler. Yere sırtüstü yatarak tüfeklerini gökyüzüne doğru çevirdiler. Sonrasında ‘hava hedefi atış vaziyeti’ denecek olan pozisyonu aldıktan sonra uçağın uçuş yönüne içten grup halinde ateşe başladılar. Osmanlı askerinin attığı mermilerden üçü uçağı bulmuştu. Hasar bölge uçak önce zirve kaybetmeye başladı, peşinde düştü.

Osmanlı askerleri, Wright Kardeşlerin 1903’te ilk motorlu uçuşu yapmalarının üzerinden yalnızca sekiz sene geçmiş ve öncelikle bir savaşta kullanılmaya başlanmış olan savaş uçağını düşürülerek tarih kitaplarında kendisine geniş bir yer ayırmıştı.

PİLOT MOİZO

Uçak düştükten sonradan yaralanan Ricardo Moizo, Türk askerleri göre kurtarılarak Aziziye’deki karargaha getirildi. Başında Adnan Adıvar’ın bulunduğu Kızılay ekipleri tarafından çare edilen Moizo’nun her ihtiyacı ile yakından ilgilenildi. Ailesine sağ ve dinç olduğuna, hasar verilmeyeceğine dair telgraf çekildi. Bütün bunlar olurken İngilterede yayınlama yapan “The Illustrated London News” dergisi, İtalyan pilotun öldürüldüğü biçiminde temsili resimler yayımlıyor Osmanlı Devleti karşısında kara propaganda yapıyordu.

Moizo’nun Nieuport-4 tipi uçağı da Aziziye’ye getirildi. Durumu düzelen ve dünyanın birincil düşürülen savaş uçağının ilk ele geçirilen pilotu Ricardo Moizo Binbaşı Ali Fethi Okyar tarafından sorgulandı. Kendisine gayet iyi davranılan Moizo sonrasında ülkesine gönderilecek ve hava generaliğine kadar yükselecekti…

61766b5b214ed8146cef862b

İLKLERİN SAVAŞI

Osmanlı İmparatorluğu ve İtalya arasında 1911 yılında başlayan Trablusgarp Savaşı, pek fazla açıdan ilklerin yaşandığı bir karşılaşma. Savaş uçakları ilk kez bu savaşla devletlerarası mücadelenin araçları oldu.

TÜRK HAVACILIĞI İTALYAN HAVACILIĞINDAN ÖNCE KURULDU

İtalyan havacılığı, Türk havacılığından sonradan kurulmasına karşın Trablusgarp Savaşı’nda 28 uçak ve dört balon kullanabilecek kadar endüstriyel açıdan iyi durumdaydı.

Osmanlı İmparatorluğu da savaşta uçakları uygulamak için çoğu tedbir almış ve uçak tedarik ederek Cezayir sınırına kadar göndermişti. Fakat personelinin demin yetişmemiş olması, sözleşme yapılan yabancı pilotların isteksizliği gibi nedenlerle bu muhtemel olmadı. 

Türk havacılık tarihiyle ilgili araştırmaları bulunan Siyaset Tarihçisi Doç. Dr. Osman Yalçın, yıllan beri bu konunun izini sürüyor, bilgi ve doküman topluyor.

“Trablusgarp Savaşı’nın başladığı dönemde İtalyan askeri havacılığı 28 uçağa sahipti. Bunların 6’sı Avusturya yapımı Etrich Taube ve İngiliz Bristol uçaklarıydı. Geri kalan 22 uçak Fransız yapımıydı. Bunlar Blérıot XI ve Nieuport 4 tipindeydi. Kuzey Afrika’ya gelen 9 uçak, ‘Trablus 1.Uçak Filotillası’ ismini içeren bir birlik oluşturmuşlardı. İtalyan hava gücünde 4 balon bulunuyordu. Balonların saatte 50-75 km. hız yapma gibi özellikleri vardı.”

Yalçın İtalyanlar kadar ilk uçuşun 22 Ekim günü gerçekleştiğini anlatıyor:

“İtalyan Pilot Yüzbaşı Carlo Piazza, Blériot XI tipi uçağı ile Türk hatları üstünde bir keşif uçuşu yaptı. Bu bir uçağın, düşman hatları üstünde ilk kere buluş uçuşu yaptığı tarihi olaydı. Yüzbaşı Piazza, bu uçuşu kimseden dikte almadan, kendi inisiyatifiyle yapmıştı. Bu yönüyle hava harp tarihinin bir bireysel inisiyatifle başladığını ve havacılıkta bireysel kararların önemli olduğunu söylemek doğru olur.”

İLK BOMBARDIMAN

İtalyanlar kadar uçakla yapılan birincil bombardımanın tarihi 1 Kasım 1911. Doçent Osman Yalçın o güne dair şu ayrıntıları veriyor.

“1 Kasım 1911 tarihinde Teğmen Gavotti havadan ilk bombardımanı gerçekleştirdi. Etrich Taube uçağı ile biri Ayn Zara ve üçü de Tacura’ya edinmek üzere 800 m. irtifadan 4 bomba attı. Türklerin yoğun hava savunma yapması nedeniyle uçaklar pozitif yere yakın uçamıyordu. böylece nişan almadan ve yüksekten atılan bombaların herhangi bir zararı olmadı. Yaklaşık 2 kg. olan bu bombaların piminin pilotun dişlerini kullanılarak çekip bırakması ve etkisinin eksik olması nedeniyle bu savaş içinde öbür yöntemler ve daha etkili bombaların kullanılması yönünde çabalar oldu.”

İtalyanların cephede hava kuvvetlerini kullanması, Osmanlı ordusu tarafından etkili bir hava savunma göreviyle kısıtlansa bile uçağın bütün hareketini engellemek muhtemel değildi. Özellikle keşif görevi ile kayda değer bir istihbarat avantajı kazanılmış oluyordu.

Trablusgarp Savaşı’nda hava savunma sistemini geliştirme yönünde de bazı gelişmeler de oldu. Türklerin, eski bir Avusturya topunun kundağını düşey duruma getirerek uçaksavara çevirmişti.

SAVAŞ ANINDA UÇAKLARDAN BİLDİRİ ATILDI

İtalyanlar uçaklarını yalnızca savaşmak için kullanmıyorlardı. Uçaklar o dönem propaganda için de havalanıyordu.

15 Ocak günü İtalyanlar uçaklarla bildiri atmaya başladılar. Bu olay da dünya havacılık tarihinde ilkti. Uçaklardan atılan bildirilerde, şöyle yazıyordu:

“Trablus’lu Araplara: Bizimle birlikte edinmek için ne bekliyorsunuz? Camilerinizde ibadet etmek isteğini duymuyor musunuz? Ailelerinizle birlikte rahat içinde yaşamak istemiyor musunuz? Bizim de kitabımız var. Biz de namuslu ve dindarız. İtalya babanızdır. Çünkü memleketimiz, anneniz Trablus’la evlenmiştir.”

Doç. Dr. Osman Yalçın, bu bildirileri şöyle değerlendiriyor:

“Havadan atılan bildirilerle yerli ırk Osmanlı askeri unsurlarından tecrit edilmeye çalışılıyor, silah ve cephanesiyle birlikte teslim olacak her yerliye 20 Frank para, arpa ve buğday verileceği vaat ediliyordu. Bu durum aynı zamanda Türk subaylarının kısa zamanda bölgede göstermiş oldukları yüksek organizasyon ve lokal ırk ile birlikte oluşturdukları yüksek savunma hattının İtalyan ordusunu bölgede durağan ışık halkası getirmesinin bir sonucuydu.”

61766b7b214ed8146cef862e

İTALYANLAR UÇURDU, TÜRKLER VURDU

31 Ocak 1912 tarihinde bir uçuş esnasında rasıt (gözlemci) Yüzbaşı Carlo Montu yerden açılan ateşle yaralandı. Bu olay da dünya havacılık tarihi bakımından önemliydi ve ilklerdendi. Yerden açılan ateşle ilk önce uçak personeli yaralanmıştı. Bu da Trablusgarp savaşında yaşanan başka bir ilkti.

İtalyan ordusu nisan ayı sonlarından itibaren P-1, P-2 ve bunlara sonra katılan P-3 güdümlü balonları ile yere bomba atmaya devam etti.

Trablusgarp Savaşı devam ettiği süreçte havacılıkta inovatif bir takım gelişmeler devam ediyordu. Nitekim Yüzbaşı Alberto Marengo, 11 Haziran’da da birincil gece bombardımanını yaptı.

SAVAŞTA ÖLEN İLK HAVACI

15 Haziran tarihi ile ulaştırılan bir mesajda, 11 Haziran günü Derne Cephesinde, ordugâh civarını bombalayan bir İtalyan uçağının, Türk birlikleri göre açılan tüfek ve topçu ateşi ile Derne Vadisine düştüğü açıklandı.

25 Ağustos’ta Teğmen Piero Manzini bir foto-keşif uçuşu sırasında, uçağı ile denize düşerek yaşamını yitirdi. Böylece dünya havacılık tarihine, savaşta ölen ilk havacı olarak geçti.

HAVA SAVUNMANIN TARİHTEKİ İLK ÖRNEĞİ TÜRKLERE AİT

Trablusgarp Savaşı, dünya havacılık tarihinde ilklerin savaşı oldu. İki devlet aralarında yapılan bir savaşta, hava kuvvetleri birincil kez kullanıldı. İtalyanlar uçak ve balonu birlikte kullandı. Bu savaşta hava keşfi, gece uçuşu, gece bombardımanı, havadan yere bomba atma, fotoğraf çekme ve yeniden ilk olarak uçakla yere duyuru atma gerçekleşti.

Yalçın, her yönüyle ilkleri doğuran savaş, Türk’ün dünyaya örnek olacak bir yönünü daha ispatladığını vurguluyor.

“Osmanlı Devleti bu savaşta karadan harekatla uçak vurdu, rasıt ve pilot yaraladı, gerekli iniş yapan pilotu esir aldı. Kara toplarını ayarlarında düzenleme gerçekleştirmek suretiyle hava savunma silahına dönüştürdü. Askerler sırt üstü veya dizüstü çökerek havaya karşısında toplu alev ederek uçaklara isabet ettirme ve yaralama ilkini icra ettiler.”

Osmanlı İmparatorluğu kuvvet şartlarda bulunduğu bir zamanda askeri havacılığı dünyada ilk kuran ülkelerden biri oldu. Harekât alanında uçaklarla mücadele eden birincil ordu Osmanlı ordusu oldu ve tarihe geçecek çoğu ilki gerçekleştirdi. Tıpatıp bugün olduğu gibi; İtalyanlara karşısında uçaklarını uçurmak için pilot bulamayan deli Türkler bugün o uçakları üreterek pilotsuz uçuruyor ve pek fazla operasyonel görevde kullanıyor.

Yorum yapın

Viski Fiyatları Geçici Mail yks pdf indir antrenmanlarla matematik 1 pdf serway fizik 1 pdf ales çıkmış sorular pdf ilahi sözleri 1984 pdf türkçe pdf minecraft premium satın al ilahi sözleri Selçuk Sport Apk İndir